01 — De voorbeelddag

Voor medewerkers

Eerst begrijpen. Dan doen.

In de ochtend leert u hoe een AI-assistent werkt, hoe u hem een goede opdracht geeft en wat u er wel en niet in mag zetten. In de middag pakt u uw eigen taken aan. Ongeveer een vijfde van de dag is uitleg. De rest is demonstratie, oefenen en werken aan eigen werk.

Ochtend: de basis

08:45 tot 12:30

08:4515 minuten
Inloop, inlogcheck en nulmeting

Iedereen opent de AI-omgeving van de eigen organisatie en vult een kaartje in: drie taken die veel tijd kosten, hoe vaak u nu AI gebruikt, wat u verwacht en waar u zich zorgen over maakt.
- Techniek die niet werkt, lost u liever nu op dan straks
- Zonder beginbeeld ziet u aan het eind niet wat er is veranderd
In handen: iedereen is ingelogd, de trainer weet waar de groep staat
09:0090 minuten
1. Wat een AI-assistent is, en wat hij niet is

Een taalmodel voorspelt telkens het volgende stukje tekst, op basis van heel veel gelezen tekst. Het kent geen feiten, het kent patronen. De trainer laat het zien op een herkenbare casus en laat bewust één fout staan. Daarna stelt u in tweetallen drie vragen aan de AI, waarvan één een instinker is.
- Hoe een taalmodel (LLM) werkt, in gewone taal
- Wat context is: het weet niets van uw organisatie tenzij u het meegeeft
- Waarom het soms met veel overtuiging iets verzint, en hoe u dat herkent
- Waar het goed in is, en waar het structureel faalt: feiten, bronnen, actualiteit en oordeel
UitlegLive demonstratieOefening in tweetallenIn handen: per antwoord hoe u het controleert, en uw takenlijst voor de middag
10:30
Pauze
10:4555 minuten
2. Een goede opdracht geven

Een goed resultaat komt uit een gesprek, niet uit één perfecte vraag. U werkt uw eerste eigen taak uit met de opdrachtkaart: invullen, uitvoeren, twee keer aanscherpen, controleren. Daarna leest een collega uw resultaat en zoekt er één fout in.
- De vier dingen die bijna altijd ontbreken: wat u wilt, voor wie, welk materiaal, en waar het aan moet voldoen
- Waarom een voorbeeld meer doet dan een uitleg
- Hoe u de AI aannames en onzekerheden apart laat benoemen
OpdrachtkaartEigen taakCollega toetstIn handen: uw eerste uitgewerkte toepassing
11:4050 minuten
3. Veilig werken: wat mag erin, wat nooit

Een sorteeroefening in drietallen: mag, alleen geanonimiseerd, nooit. De groep kiest eerst zelf, daarna komt het antwoord. Vervolgens anonimiseert u de input van uw volgende taak en probeert een collega er toch een persoon uit te herleiden. Anonimiseren verkleint het risico, maar neemt het niet weg. Wat in welke omgeving mag, bepaalt uw eigen organisatie.
- Persoonsgegevens, vertrouwelijke stukken, wachtwoorden en interne links
- Waarom een besluit over een persoon in beginsel niet volledig automatisch genomen mag worden, en wat de AVG (artikel 22) daarover zegt, met de uitzonderingen en waarborgen
- Wat de Europese AI-verordening vraagt op het punt van AI-geletterdheid
- Instructies die verstopt zitten in een document, mail of website herkennen
SorteeroefeningAnonimiseren op eigen materiaalIn handen: een spiekkaart van één pagina en een veilige input voor de middag
12:30
Lunch

Middag: de praktijk

13:15 tot 16:30

13:1545 minuten
4. Van losse vragen naar vaste werkwijzen

Er zijn drie manieren van werken: u vraagt iets en beoordeelt het antwoord, u legt een werkwijze vast die u steeds opnieuw gebruikt, of u laat een reeks stappen uitvoeren binnen grenzen die u zelf stelt. In tweetallen vult u voor één terugkerende taak in wat de AI mag doen, wat een mens moet doen, en wanneer het stopt.
- Wanneer welke vorm past: een taak die elke week terugkomt verdient een vaste werkwijze
- Wat u vastlegt voordat u werk uitbesteedt: bronnen, grenzen, toestemming, logging, stopcriterium
- Een AI operating model in gewone woorden: wie gebruikt wat, welke taken, wie controleert, wat leggen we vast, wie beslist
DemonstratieOntwerpvel per tweetalIn handen: één vel met een goedkeuringsmoment, een stopcriterium en een eigenaar
14:0090 minuten
5. Praktijk: uw eigen werk

De kern van de dag. Twee rondes van ongeveer vijfendertig minuten op uw eigen, geanonimiseerde taken. Tussendoor laten twee deelnemers hun resultaat zien: één dat lukte en één dat vastliep. Vastlopen is lesstof, geen falen.
- Uw eigen taak ontleden: welke stappen, waar zit de tijd, wat kan een ander overnemen
- Uw eigen instructie bouwen en een naam geven, zodat een collega hem morgen ook kan gebruiken
- Elkaars resultaat toetsen: de maker is een slechte beoordelaar van eigen werk
Twee werkrondesPlenaire tussenstopCollega toetstIn handen: drie uitgewerkte toepassingen, met per taak wat u zelf controleert
15:30
Pauze
15:4545 minuten
6. Vanaf maandag: afspraken en actieplan

Elke deelnemer vertelt in één minuut welke taak hij vanaf maandag met AI doet en wat hij zelf controleert. Het team stelt vier afspraken vast: wat doen we wel, wat doen we niet, wie controleert, en bij wie meldt u twijfel. De leidinggevende leest ze voor en zegt of hij ze draagt.
- Het operating model in zijn kleinste werkbare vorm: vier regels, niet meer
- Een persoonlijk actieplan: drie taken, wanneer, welk controlepunt, en waar u over twee weken op terugkijkt
- Nameting, evaluatie en een deelnamebewijs met de behandelde onderwerpen (geen certificaat)
PitchesTeamafspraakIn handen: één afspraak op papier en een actieplan per persoon

Eerlijk over de grens: op de dag zelf bouwt u een assistent en een herbruikbare instructie. Het uitbesteden van een hele reeks stappen ontwerpt u op papier. Dat vraagt betrokkenheid van uw ICT-organisatie en een testomgeving, en dat past niet in een trainingsdag.

02 — Gereedschap van de dag

De opdrachtkaart

Eén kaart. Twaalf regels. Een bruikbaar resultaat.

Veel teleurstelling met AI begint bij een vage opdracht. Deze kaart gebruikt u de hele dag, en daarna elke week. Wie eerst opschrijft wat hij precies wil hebben, is er sneller klaar mee.

Rol: Wie helpt de AI, en in wat voor organisatie
Doel: Wat er moet liggen, concreet en met een vorm
Context: Waarvoor het is, voor wie, en wat de lezer al weet
Input: De tekst of het document dat de AI mag gebruiken, geanonimiseerd
Aanpak: In welke stappen, en eerst vragen als iets onduidelijk is
Randvoorwaarden: Begrijpelijke taal, niets toevoegen dat niet in de input staat, geen namen
Vorm en lengte: Tabel, brief of opsomming, en hoe lang
Kwaliteitscriteria: Waar u het straks op beoordeelt
Controle: Markeer alles wat niet uit de input komt, en noem aannames apart

03 — Na afloop

Wat deelnemers kunnen

Zeven dingen die u op de dag zelf kunt zien.

De doelen zijn zo geformuleerd dat u tijdens de dag kunt vaststellen of ze zijn gehaald. Niet "heeft kennisgemaakt met", maar "kan laten zien dat".

In eigen woorden uitleggen wat een taalmodel doet en waarom het soms iets verzint, met één eigen voorbeeld erbij.
In een antwoord van de AI een fout, aanname of ontbrekende bron aanwijzen, en benoemen hoe die te controleren is.
Een opdracht opschrijven met doel, context, input, randvoorwaarden en vorm, en het resultaat in een paar beurten aanscherpen tot het bruikbaar is.
Sorteren welke informatie wel mag, welke alleen geanonimiseerd, en welke nooit in de AI-omgeving mag.
Een eigen werkvoorbeeld zo anonimiseren dat een collega er geen persoon meer uit kan herleiden, en uitleggen waarom dat nog geen garantie is dat de gegevens echt anoniem zijn.
Van een eigen taak bepalen of die hulp van een assistent vraagt, een vaste werkwijze verdient, of als reeks stappen uit te besteden is.
Benoemen welke besluiten in het eigen werk door een mens genomen moeten worden, en waarom.

04 — Voor management en directie

Een dagdeel van vier uur

Deze sessie leert u niet bouwen. Hij leert u sturen.

Managers en bestuurders hoeven de AI niet zelf te leren bedienen. Zij moeten beslissingen kunnen nemen en verantwoorden. Daarom geen oefendag maar een besluitsessie, voor zes tot twaalf mensen: directie, management, teamleiders en de mensen die over privacy, beveiliging en inkoop gaan.

Het programma

Vier uur, één pauze

0:0030 minuten

1. Waar staan we nu

Wat gebeurt er in uw organisatie al, met en zonder toestemming? Welke licenties liggen er, en worden ze gebruikt? Waar zitten de zorgen? Een gesprek, geen presentatie.

Gesprek en inventarisatieOpbrengst: een eerlijk beginbeeld
0:3030 minuten

2. Wat AI wel en niet kan, in de taal van besluitvormers

Hoe een taalmodel werkt, waarom het soms iets verzint, en waarom dat een kwaliteitsvraag is en geen techniekvraag. Eén keer zelf zien dat het overtuigend fout gaat, doet meer dan drie dia's.

Uitleg en live demonstratieOpbrengst: drie niveaus van gebruik, elk met eigen beheersmaatregelen
1:0050 minuten
3. De kansenkaart

In groepjes brengt u uw eigen processen in kaart. Waar doet het pijn: wachten, zoeken, overtypen, fouten herstellen? Tijdwinst en kwaliteitswinst beoordeelt u apart. Een taak die niet sneller wordt maar wel beter, is vaak meer waard.
- Welke vorm past: assistentie, een vaste werkwijze, of uitbesteden binnen grenzen
- Wat het vraagt aan data, rechten, ICT en opleiding
- Een onduidelijk proces automatiseert u niet. Dat vereenvoudigt u eerst
Werksessie in groepjesOpbrengst: een kansenkaart van uw eigen processen
1:50
Pauze
2:0545 minuten
4. Risico's, verplichtingen en grenzen

U legt drie eigen voorbeelden op tafel en loopt ze langs. De kaders worden benoemd als iets waar u rekening mee houdt en aan werkt. Wij geven geen keurmerk of verklaring af.
- De Europese AI-verordening en wat AI-geletterdheid praktisch betekent
- De AVG: rechtsgrond, verwerkersovereenkomst, en wanneer menselijke tussenkomst nodig is bij besluiten over personen
- Voor publieke organisaties: het eigen beveiligingskader en de regels rond digitale weerbaarheid
- Zelf bouwen, kopen, huren of laten, en waar uw gegevens staan
Risicogesprek op eigen voorbeeldenOpbrengst: een risicolijst met maatregel en eigenaar
2:5035 minuten

5. Hoe u het inricht: het operating model op één vel

Een AI operating model is geen systeem dat u koopt, maar een set afspraken die u maakt. Op één vel vult u in wie wat doet, waar de grens ligt, en hoe u weet of het werkt. Hieronder ziet u de zeven onderdelen.

InvulsessieOpbrengst: een eerste versie, die uw eigen ICT, juristen en privacyfunctionaris daarna toetsen
3:2535 minuten

6. De eerste drie toepassingen, en hoe u mensen meeneemt

Uit de kansenkaart kiest u er drie: herkenbaar voor veel mensen, binnen weken zichtbaar resultaat, beperkte schade als het misgaat, en een duidelijk punt waar een mens beslist. Daarna de vraag die de meeste plannen laat stranden: hoe vertelt u dit aan de mensen die het moeten doen?

BesluitrondeOpbrengst: drie toepassingen met een eigenaar en een datum

Het operating model op één vel

Eigenaarschap: Wie is eigenaar van het geheel, en wie beslist wat er wel en niet gebeurt
Rollen: Wie bewaakt de regels, wie bouwt, wie beheert de kennisbronnen, wie controleert de kwaliteit, wie helpt collega's op weg
Spelregels: Welke omgeving is goedgekeurd, welke gegevens wel en niet, wat moet altijd door een mens
Kwaliteit: Wat betekent "gecontroleerd" bij ons, en wie is verantwoordelijk voor wat de AI heeft gemaakt
Vastleggen: Wat noteren we als iets met AI is gemaakt en in een dossier komt
Meten: Wat meten we, wanneer, en hoe voorkomen we dat we drukte meten in plaats van waarde
Ritme: Wanneer kijken we hier opnieuw naar, en wie roept dat bijeen

Eén persoon kan meerdere rollen hebben. Een rol is een verantwoordelijkheid, geen nieuwe functie.

Kansenkaart

Uw eigen processen, met tijdwinst en kwaliteitswinst apart beoordeeld.

Risicolijst

Per risico een maatregel en een eigenaar, en een lijst van wat u bewust niet doet.

Operating model

Rollen, spelregels, kwaliteitseis, wat u vastlegt, wat u meet en wanneer u terugkijkt.

Een besluit

De eerste drie toepassingen, met een eigenaar en een datum waarop u kijkt of het werkt.

Een verhaal voor de teams

Wat u zegt over banen, wat u vraagt van leidinggevenden, en hoe sceptici gehoord worden.

Wat er niet ligt

Een oordeel dat uw organisatie ergens aan voldoet. Deze sessie levert besluiten en bouwstenen, geen verklaring.

Management eerst, dan de teams

De kaders liggen er voordat mensen beginnen. Geschikt als er nog niets geregeld is, of als u zich zorgen maakt over wat er nu al ongezien gebeurt.

Teams eerst, dan management

U beslist op basis van echte voorbeelden uit uw eigen organisatie in plaats van op een aanname. Geschikt als er al gebruik is.

05 — De rode draad

Meer uit uzelf halen

Deelnemers komen niet voor AI. Ze komen omdat hun week vol zit.

Daarom hangt de hele dag aan één vraag: welk deel van uw week gaat op aan werk dat sneller of beter kan? Hoeveel dat scheelt, verschilt per taak. Sommige taken worden vooral sneller, andere vooral beter.

Niet tien keer zo hard werken. De wrijving weghalen die uw week opeet.

Niet alles wordt sneller. Sommige taken worden in het begin zelfs langzamer, omdat u nu controleert wat u vroeger blind deed. Dat is winst, geen verlies.

VoorbereidenEen gesprek, overleg of dossier voorbereid krijgen: de kern eruit, de open vragen erbij. U kijkt of de kern klopt.
SchrijvenEen eerste versie in uw eigen toon, op basis van uw eigen eerdere werk. Feiten, termijnen en de laatste hand blijven van u.
SamenvattenLange stukken terugbrengen tot wat u nodig heeft, met de acties eruit gelicht.
ZoekenAntwoorden vinden in stukken die u zelf meegeeft, met een verwijzing erbij die u zelf nakijkt.
AnalyserenRuwe gegevens ordenen tot een overzicht. U controleert of de conclusie de cijfers volgt.
SparrenTegenspraak organiseren: wat mist er in mijn redenering, welke drie bezwaren komen er?
Herhalend werkTerugkerende taken één keer goed vastleggen als werkwijze, daarna steekproeven.

Zeven gewoontes die het verschil maken

01

Eerst de opdracht, dan het typen

Wie eerst opschrijft wat hij precies wil hebben, is er sneller klaar mee.

02

De regel van drie beurten

Het eerste antwoord is nooit het eindantwoord. Twee keer aanscherpen, dan controleren.

03

Bewaar wat werkt

Een opdracht die goed werkte, slaat u op met een naam. Elke keer opnieuw uitleggen is verspilde tijd.

04

Laat de AI uw werk zien

Beschrijven hoe u klinkt is goed. Laten zien hoe u klinkt, met uw eigen eerdere stukken, is beter.

05

Controleer altijd, en weet waarop

Bij elke taak hoort één zin: dit ga ik zelf nakijken.

06

U blijft de afzender

Niets gaat de deur uit zonder dat u het heeft gelezen. Uw naam eronder betekent dat u het heeft gezien.

De zevende: deel wat werkt met uw team. Een goede werkwijze die alleen u kent, is een halve werkwijze.

06 — Na de training

Begeleiding

Wat u op één dag leert, slijt snel als er niets achteraan komt.

Wat erna gebeurt, bepaalt of het blijft. Vijf vormen van begeleiding, los te kiezen en te combineren. Het doel is steeds hetzelfde: dat uw organisatie het zelf kan.

01

Terugkomdagdeel na vier tot zes weken

Iedereen brengt mee wat hij heeft gemaakt en wat er is misgegaan. Dat tweede is het waardevolst: het zijn de problemen die pas ontstaan bij echt gebruik.

02

Inrichten in uw eigen omgeving

Van losse opgeslagen opdrachten naar één gedeelde verzameling werkwijzen, elk met een naam, een eigenaar en een datum waarop iemand ernaar kijkt.

03

Coaching van een kernteam

Twee tot vier mensen die het aanspreekpunt worden. Zij leren collega's op weg helpen en beoordelen of iets goed genoeg is. Daarna kunt u zonder externe hulp verder.

04

Het operating model laten landen

Rollen met namen erbij, spelregels die aansluiten op uw bestaande beleid, en de bouwstenen die uw privacyfunctionaris en informatiebeveiliger nodig hebben voor hun eigen beoordeling.

05

Korte gesprekken in de eerste maanden

Eens per twee weken een half uur, op afstand. Wat is er gemaakt, wat loopt vast, en klopt het plan nog? Dat weet u liever na zes weken dan na een half jaar.

Wat wij niet doen

Bouwen en dan weggaan

Het doel is dat uw organisatie het zelf kan. Wilt u daarna toch software op maat of een standaardpakket, dan kan dat, maar het hoeft niet.

07 — Praktisch

Voorbereiding

Wat u meeneemt, en wat u vooraf regelt.

De dag werkt het best met één team waarvan de mensen elkaars werk kennen, met de leidinggevende erbij. En vooral ook met de sceptische collega: die stelt de vragen waar de rest iets aan heeft.

Deelnemers: 10 tot 15 mensen uit één team of afdeling, gemengde rollen. Geen voorkennis nodig.
Voertaal: De training en de managementsessie geven wij in het Nederlands of in het Engels.
Eigen werk: Drie taken die veel tijd kosten of weinig voldoening geven, geanonimiseerd. Hoe u dat doet staat in de voorbereidingsmail en oefent u in de ochtend.
Laptop: Waarmee u in de goedgekeurde AI-omgeving van uw organisatie kunt werken, bijvoorbeeld ChatGPT, Copilot of Claude.
Eigen voorbeeld: Bij voorkeur een brief, verslag of rapportage waar u tevreden over bent. Dat is het beste materiaal om de AI uw manier van schrijven te laten overnemen.

AI-omgeving: Goedgekeurd en werkend voor alle deelnemers, met de juiste rechten. Hier verliezen trainingsdagen in onze ervaring de meeste tijd.
Wie erbij zijn: De leidinggevende, en als het kan de functionaris gegevensbescherming of privacy-officer.
Ruimte: Bij u op locatie, met een scherm of beamer en werkende wifi.
Intake: Een kort gesprek vooraf: welk team, welke omgeving, welke eigen richtlijnen er al zijn, en wat er na afloop aantoonbaar moet zijn.

Benieuwd hoe deze dag er voor uw team uitziet?

In een intake van een half uur stemmen we de voorbeelden, de accenten in de ochtend en de praktijkrondes af op uw eigen werk.

Plan een intake

Haal meer uit uzelf. En uit uw week.